Хяналт ба нөхцөлдүүлэлт

Эх сурвалж: FUELNET_PLAN.md §7, §9 · Код: modules/insight · API: /api/v1/fuelnet/insight

Хямрал өнгөрнө. Хяналтын систем үлдэнэ.

Дэлхийн загварууд

Улс	Систем	Юуг албадсан
Грек	AADE Fuel Input–Output System (A.1176/2024)	ШТС бүр орлого–гарлын цахим систем суулгаж, савны хэмжилт ба түгээгүүрийн гүйлгээг татварын албанд шууд дамжуулна
Турк	Түгээгүүрт холбогдсон фискал төхөөрөмж (ÖKC) + UTTS	Хошуу бүр фискал төхөөрөмжид холбогдоно; тээврийн хэрэгсэл RFID-ээр танигдана
Казахстан	Мэдээллийн систем + виртуал агуулах	Түлшний хөдөлгөөн бүрийг цахимаар мэдүүлэх
Бразил	ANP SIMP	Зохицуулагчид стандарт форматаар заавал тайлагнах
Боливи	B-SISA	Улсын дугаар + биометрээр хилийн контрабанд таслах
Иран	Fuel smart card	Хошуу–карт шууд холбоос, квот, хоёр түвшний үнэ

Монголд авах загвар: Грекийн орлого–гарлын систем + Туркийн хошуунд холбогдсон фискал төхөөрөмж + Малайзын эрхэд суурилсан татаас — гурвыг нэг платформд.

Хяналтын дөрвөн зорилт

	Зорилт	Хэрхэн хэрэгжих
К1	Нөөцийн аюулгүй байдал	Улсын нөөцийн бодит цагийн зураг, аймаг тус бүрийн хоногийн нөөц, эрт сэрэмжлүүлэг
К2	Татварын хяналт	Хошуунаас гарсан литр = e-Barimt-аар бүртгэгдсэн литр. Зөрүү = НӨАТ/ОАТ-ын алдагдал (ΔD)
К3	Үнийн хяналт	Үнийн өөрчлөлт бүр төвд бүртгэгдэнэ; тогтоосон дээд үнэ давсныг автоматаар илрүүлнэ
К4	Чанарын хяналт	Партийн лабораторийн гэрчилгээ хошуу хүртэл мөрдөгдөнө

Өгөгдлийн бүрэн бүтэн байдал

Төрийн хяналтын систем болохын гол нөхцөл нь өгөгдлийг дараа нь засах боломжгүй байх.

POS нь өөрийн төхөөрөмжийн түлхүүрээр гарын үсэг зурна; сервер өдөр бүр гинжний үзүүрийг append-only тэмдэглэлд бичнэ.

ШТС бүрийн гүйлгээ hash chain-д: H(n) = SHA256(H(n−1) ‖ гүйлгээ(n))
Офлайн үед ч дараалал тасрахгүй — sync хийхэд завсар нь илэрнэ
Тоолуурын нийт заалт (totalizer) буурсан нь төхөөрөмжид гар хүрсэн шинж
Пломбын бүртгэл: хэмжлийн блок, POS-ын холболт — хэмжил зүйн байгууллагын лац

Энэ репогийн forecourt модуль гинжлэгдсэн түгээлтийн бүртгэлийг аль хэдийн хэрэгжүүлсэн: дараа нь засагдсан мөр өөрөөсөө хойшхи бүх hash-ийг эвдэж, устгагдсан мөр ШТС өөрөө өгсөн дугаарт завсар үлдээнэ.

Нөхцөлдүүлэлт

Өдөр бүр автоматаар таван баланс тооцно — бүгд 15°C-т шилжүүлсэн литрээр:

«Хаана алдагдаж байгаа нь мэдэгддэггүй» гэдэг асуудлыг эдгээр таван тэгшитгэл тоо болгож харуулна.

Гаальд мэдүүлсэн   − Терминалд хүлээн авсан            = ΔA  (хилийн алдагдал)
Терминалаас ачсан  − ШТС-д хүлээн авсан                = ΔB  (тээврийн алдагдал)
ШТС-д хүлээн авсан − Түгээгүүрээр гарсан
                   − Савны үлдэгдлийн өөрчлөлт          = ΔC  (ШТС-ын алдагдал)
Түгээгүүрээр гарсан − e-Barimt-аар бүртгэгдсэн          = ΔD  (татварын зөрүү)
Ваучераар олгосон  − Түгээгүүрээр гарсан                = ΔE  (ваучерийн зөрчил)

Температурын залруулгагүйгээр (зун 30°C-т ачсан, өвөл −20°C-т хүлээж авсан) 1–2% хиймэл алдагдал гарч, бодит хулгайг нуудаг — тиймээс 15°C-ийн шилжүүлэлт сонголт биш.

Одоо кодод: insight модуль stock ба reconciliation хоёрыг өгнө. ΔA нь Гааль, ХУР, e-Barimt-ын интеграцаас хамаардаг тул хараахан байхгүй — нэг талаас нь тооцвол нотолгоо мэт харагдах буруу тоо гарна.

Зохицуулагчийн есөн түвшин

Түвшин	Хэн	Юу харах	Юу хийх
L1	Иргэн	Нийтийн ил тод байдлын хуудас	—
L2	ШТС-ын оператор	Өөрийн салбар	Ээлж, гүйлгээ
L3	Сүлжээний менежер	Өөрийн бүх салбар	Үнэ, хангалт
L4	Импортлогч / тээвэрлэгч	Өөрийн партия, тээвэр	Мэдүүлэг
L5	Аймгийн ЗДТГ	Тухайн аймгийн бүх ШТС	Орон нутгийн квот
L6	АҮЭБЯ / Шуурхай штаб	Улс даяар	Бодлого, лимит, квот
L7	ТЕГ (татвар)	Гүйлгээ, e-Barimt, ΔD	Шалгалт эхлүүлэх
L8	ГЕГ (гааль)	Импорт, мэдүүлэг, ΔA	Шалгалт эхлүүлэх
L9	Аудитор	Бүх зүйл, зөвхөн унших	Гинжний баталгаажуулалт

Бүх хандалт бүртгэгдэнэ. L6–L9 түвшний хандалт хоёр хүний баталгаажуулалт (dual control) шаардана.

Эрх зүйн суурь

	Баримт	Хариуцагч
1	Засгийн газрын тогтоол — цахим орлого–гарлын систем суулгах шаардлага, хугацаа	ЗГ / АҮЭБЯ
2	Техникийн журам — формат, давтамж, tamper-evidence, гэрчилгээжүүлэлт	АҮЭБЯ + Стандартчиллын газар
3	Ваучерийн журам — эрх, лимит, тэргүүлэх ангилал, гомдол	ЗГ / Шуурхай штаб
4	Мэдээлэл солилцооны гэрээ — ХУР, ГЕГ, ТЕГ	Оператор + агентлагууд
5	Хувийн мэдээллийн нөлөөллийн үнэлгээ (DPIA)	Оператор
6	POS-ын гэрчилгээжүүлэлтийн журам	Стандартчиллын газар

№6 нь улс төрийн хувьд хамгийн чухал нь: төрийн хяналтын систем нэг нийлүүлэгчид түгжигдэх ёсгүй. FuelNet нь стандартыг тодорхойлж, лавлагаа хэрэгжүүлэлт болно; ижил API-д нийцсэн бусад POS гэрчилгээжинэ.

Хямрал → энгийн горим

	Хямралын горим	Энгийн горим
Ваучер	Заавал	Идэвхгүй (эсвэл зөвхөн татаастай ангилалд)
Лимит	Хатуу (₮50,000/өдөр)	Байхгүй
Хуваарилалт	Төвөөс, ойролцоо байдлаар	Зах зээлээр
POS өгөгдөл	Бодит цагаар	Бодит цагаар (өөрчлөгдөхгүй)
Нөхцөлдүүлэлт	Өдөр бүр	Өдөр бүр (өөрчлөгдөхгүй)
Ил тод байдал	Бүрэн	Бүрэн (өөрчлөгдөхгүй)

Хяналтын давхарга хэзээ ч унтардаггүй; зөвхөн эрэлт хуваарилах давхарга л асаж унтарна. Кодод энэ нь main.go доторх нэг callback: ваучергүй байрлуулалт бол тэр дуудлага nil байх явдал. Дараагийн хямралд систем таван минутын дотор бэлэн байхын баталгаа нь энэ.